Prorocy elegancji: Romantyczny klasycyzm
Barok i rokoko doszły do nagłego końca w połowie XVIII w. Znana jest zasada, że faza artystyczna, która przeżyła swą użyteczność albo związek z tematem wygasa w okresie kilku dekad. Jest to bardzo przypadkowe, że style te skończyły się tak nagle. Z bardziej rzeczowymi i ważnymi imperiami obejmującymi teraz polityczną władzę, Europa zwróciła się ku bardziej wstrzemięźliwej i ciężkiej architekturze klasycystycznej.
Było kilka tego powodów. Jednym była '"zmieniająca się atmosfera polityczna w Europie od początku XVIII w. osiągająca szczyt w czasie rewolucji francuskiej 1789, która zdawała się prowadzić architektów i ich . klientów do poszukiwania w ich budynkach takiej ciągłości i znaczenia, których barok nie mógł dostarczyć. Z drugiej strony barok rozwinął się tylko w pewnych krajach, a wraz ze zmianą równowagi władzy, architektura uprzywilejowana przez takie kraje jak Francja i protestanckie Niemcy została teraz zastąpiona przez ich własną. Jednak decydującym czynnikiem w zerwaniu z barokiem był świeży entuzjazm, który znalazł wyraz w modnych gustach tego czasu.
Po raz pierwszy nowy, modny gust pojawił się w Anglii i Szkocji. Tam architekci dokonali pierwszego zwrotu do klasycyzmu jednak najpierw nie do starożytnych form Greków czy nawet Rzymian (to przyszło później) ale do szlachetniejszej interpretacji Palladia. W latach 1715-1717 młody Szkot, Colen Campbell (1676-1729) wydał książkę
(z ponad 100 sztychami domów Wielkiej Brytanii), którą nazwał Vitruvius Britannicus (Witruwiusz Brytyjski). Wychwalał w niej zarówno Palladia, jak i Inigo Jonesa.
Campbell wyłożył swe teorie w praktyce w budynku Hougton Hall, Norfolk (1722-1761) zbudowanym dla~premiera Roberta Walpole'a, typowym domu w stylu Inigo Jonesa, ze wspaniałą salą (12-metro-wą) w kształcie podwójnego sześcianu. On także zbudował wille Mereworth, Kent (1723), która ściśle nawiązywała do Palla-diańskiej Villi Rotonda, z okrągłym centralnym hallem, ale obywając się bez symetrycznych schodów z dwóch stron. Podobna odmiana tematu Villi Rotonda została stworzona przez Lorda Burllngtona, kiedy zbudował dla siebie, z pomocą Williama Kenta, willę koło Londynu - Chiswick House, w 1725.